zaloguj się   |   załóż konto   |   mapa strony   |

TW Poganin – Teczka cesarza Eugeniusza

„Kościół powinien zawierać w sobie całe państwo, a nie zajmować w nim jakiś kącik; że jeżeli to teraz jest z tych czy innych powodów niemożliwe, to z natury rzeczy powinno przecież stanowić główny i bezpośredni cel dalszego rozwoju chrześcijańskiego społeczeństwa. [...] W artykule moim przeprowadzam tę myśl, że w trzech pierwszych wiekach chrześcijaństwa objawiało się ono na ziemi jedynie przez Kościół i było tylko Kościołem. Następnie zaś pogańskie państwo rzymskie, chcąc stać się chrześcijańskim, zagarnęło tylko Kościół, lecz samo zostało nadal pogańskie w rozlicznych swych funkcjach. [...] Atoli w Rzymie, jako w państwie, tkwi jeszcze zbyt wiele z cywilizacji i mądrości pogańskiej, choćby na przykład same podstawy i cele państwa. Kościół zaś Chrystusowy wcielony do państwa, rzecz jasna, nie mógł wyrzec się swoich zasad i podstaw, zejść z owej opoki, na której był zbudowany, bo Kościół może zdążać tylko do swoich celów jasno i stanowczo wytkniętych i wskazanych przez Pana, a więc i do tego, aby obrócić cały świat, a przeto i całe dawne pogańskie państwo, w Kościół. W ten sposób (to znaczy w zamiarach przyszłości) nie Kościół ma szukać sobie określonego miejsca w państwie, jak każde “zrzeszenie społeczne” lub jak “zrzeszenie ludzi dla celów religijnych” [...], lecz wręcz przeciwnie, wszelkie państwo na ziemi powinno się przeistoczyć w Kościół i stać się jedynie i wyłącznie Kościołem, oczywiście wyparłszy się wszelkich obcych Kościołowi celów. Twierdzę, że nie poniży to bynajmniej państwa, nie pozbawi go ani honorów, ani chwały, jako wielkiego mocarstwa, ani sławy jego panujących, a tylko z fałszywej, pogańskiej jeszcze i błędnej drogi przerzuci go na drogę słuszną i prawdziwą, jedynie wiodącą ku wiecznym celom”.

Iwan Fiodorowicz Karamazow
(Fiodor Dostojewski, Bracia Karamazow)
drukuj PDF